Wat is de rol van de deelgemeente?

Wat is het standpunt van het dagelijks bestuur?

Het ‘project bochtafsnijding’ doet heel wat stof opwaaien onder de bewoners van Overschie. Er zijn veel zienswijzen binnengekomen, die in het formele proces zullen worden behandeld. Maar wij vinden dat het daar niet bij mag blijven. Er zijn namelijk veel emoties losgekomen over dit project, en dan vooral ook over de plannen om de bochtafsnijding te combineren met een nieuw fiets-wandelpad over de Oude Schie van en naar Midden-Delfland.

 Als deelgemeentebestuur hebben wij twee rollen. Aan de ene kant de formele taak van het besturen van Overschie, met daarbij de keuzes die wij maken al dan niet in samenwerking met andere bestuurslagen. In het kader van deze taak heeft de deelraad in 2010 het beleid voor de bochtafsnijding vastgesteld, en dient het dagelijks bestuur ‘judge proof’ te besluiten op basis van de wet- en regelgeving. Een onderdeel hiervan is het proces van de terinzagelegging en de behandeling van de zienswijzen rond de bochtafsnijding. Daarnaast is er nog een andere, meer emotionele rol. Wij zijn onderdeel van de Overschiese gemeenschap en nemen als zodanig onze verantwoordelijkheid ten gunste van die gemeenschap. Juist op dat punt merken wij dat er bij sommigen een beeld lijkt te ontstaan dat onze keuzes rondom de bochtafsnijding het belang van de gemeenschap Overschie niet voorop zouden stellen. Wij vinden dat niet alleen jammer, maar ook onjuist. Wij hechten er aan om onze mening nog een keer goed naar voren te brengen, om te laten zien wat onze overwegingen en overtuigingen zijn. En om over te brengen dat – hoewel je het er niet mee eens hoeft te zijn – ook wij handelen vanuit een oprecht ‘Overschie-gevoel’.

Hieronder gaan wij eerst in op wat wij herkennen als de grootste bezwaren van degenen die tegen de bochtafsnijding en het fietspad met brug over de Oude Schie en over het eiland aan de overkant zijn. Vervolgens gaan wij in op wat wij als de grootste kansen beschouwen van dit hele project. 

Het onderstaande is expliciet géén ‘beantwoording’ in de formele zin van het woord. Het heeft als zodanig geen betekenis in de formele procedures rondom de bochtafsnijding.

Het is niets meer en niets minder dan onze visie op de zaak. Een visie die wij niet alleen met zakelijke, maar óók met emotionele argumenten onderbouwen. Een visie waar wij – vanuit het perspectief van de hele Overschiese gemeenschap - vierkant achter staan. 

Het dagelijks bestuur van de deelgemeente Overschie 

Grootste bezwaren 

Bezwaar 1

‘Het eiland is straks niet meer groen en we zien de dieren niet meer grazen.’

Het eiland blijft net zo groen als nu en dezelfde dieren blijven er grazen. Mede daarvoor legt de provincie zelfs een aparte brug aan tussen de Delftweg en de noordpunt van het eiland.

Daarbij is het zo dat straks niet alleen de bewoners van de dorpskern, maar veel meer mensen van dat groen en grazen gaan genieten, namelijk de wandelaars en fietsers ter plekke. Waaronder ook veel Overschieënaars die nu niet op de eerste rang aan de Oude Schie wonen. Wij vinden dat wij ook voor hen dit moois moeten ontsluiten.

De huidige omwonenden zijn daarbij straks in de unieke positie dat zij niet alleen onverminderd hun mooie uitzicht hebben, maar dat ze ook nog eens rustig wandelend van dichtbij van al dat moois kunnen gaan genieten. Ze lopen daartoe zó de nieuwe brug over. 

Bezwaar 2

‘De oude vaargeul wordt door de provincie het liefst helemaal opgedoekt en is straks op zijn best een boerensloot. Het oude jaagpad verliest zijn functie. De Oude Schie krijgt een ander karakter.’

De oude vaargeul blijft.

Maar niet voor de binnenvaart en ook niet voor grotere (doorgaande) recreatieschepen. Wèl voor sloepen en andere schepen van onder 1,75 mtr hoogte, die kunnen er straks in en er uit.

Dit levert veel nieuwe recreatieve perspectieven op, juist door het splitsen van grote boten en kleinere boten. Straks kun je op deze plek aanleggen voor bezoek aan Overschie, vissen en bij de juiste omstandigheden ook zwemmen. 

Een andere lonkend perspectief is dat juist door de bochtafsnijding dit stuk water ecologisch aangelegd kan worden. Het wordt een ‘waterpark’, met natuurlijke oevers en prachtig bloeiende waterlelies. Het uitzicht voor de bewoners blijft niet alleen bestaan, maar wordt nog veel fraaier. En veilig wordt het natuurlijk ook.

Sinds ongeveer een eeuw heeft het jaagpad al geen functie meer, de trekschuit is immers allang verdwenen. Maar de nieuwe situatie zou het wel eens een nieuwe functie kunnen geven: wandelen langs de mooie Oude Schie – en vervolgens Midden-Delfland in of een ‘rondje eiland’.

Met dit alles krijgt de Oude Schie een nieuwe recreatieve functie. Het begrip ‘recreatief’ wordt daarbij breder dan alleen recreatievaart. Inderdaad verandert daarbij het karakter van de Oude Schie, maar dan wel ten goede. Sterker nog: het beeld keert grotendeels terug naar een historisch icoon van deze bocht: de afbeelding ervan in het prachtige  schilderij van Jongkind dat te bewonderen is in het Louvre in Parijs. Dit schilderij uit 1871 laat een idyllisch beeld zien dat tegenwoordig ver te zoeken is – maar straks terugkeert.  

Bezwaar 3

‘De bomen langs het industrieterrein worden gekapt: daardoor zie je het industrieterrein en niet meer het groen.’

Dit is een zeer tijdelijke situatie die anders door noodzakelijke en verplichte kap ook zou zijn ontstaan: van de populieren die er staan, zijn er tussen 10 en 25 aan hun taks qua leeftijd. Sommige daarvan zijn al in zeer slechte staat. Dat deze bomen een fraaie groenbarrière vormen tussen Overschie en het industrieterrein is trouwens maar zeer relatief: in de zomer kijkt iedereen onder de boomkroon door op de bedrijfsgebouwen en in de winter verliezen de populieren bovendien hun bladeren.

In combinatie met de aanleg van de nieuwe vaarweg kunnen nu de herinrichtingsplannen worden gemaakt om op die plek veel duurzamer groen te betalen en dus te realiseren. Dat levert uiteindelijk méér en beter groen op met een veel langere levensduur.

Bezwaar 4

‘Het uitzicht vanuit de boten op de historische dorpskern verdwijnt.’

Voor de beroepsvaart zal dit geen argument zijn, die hebben het druk genoeg met het nemen van de bocht.

Voor de grotere recreatievaart geldt dit inderdaad, maar daar staan hele groepen nieuwe ‘uitzichtgenieters’ tegenover: fietsers en wandelaars. Wij durven zonder meer de stelling aan dat straks meer mensen genieten van het uitzicht op de historische dorpskern dan nu. 

Bezwaar 5

‘Door de bochtafsnijding ontstaat een eiland. Dat eiland wordt té toegankelijk door het nieuwe fietspad en de nieuwe fietsbrug, dat neemt ook privacy weg. Dit verstoort het landschappelijk karakter ter plekke. De nieuwe brug ter hoogte van de Grote Kerk is een slecht idee want lelijk. Een fietsveer zou een beter alternatief zijn.’

Het landschap van het Groene Hart van Holland inclusief Midden-Delfland kenmerkt zich door de ontelbare doorsnijdingen door water. Dit eiland valt daarbij zeker niet uit de toon. Op de nieuwe doorsnijding na, verandert er niets aan het landschap. En dus ook niet aan de beleving ervan. Hoogstens dat je niet om de haverklap een beroepsschip voor je deur hebt. Het landschappelijk karakter vlak voor de dorpskern (namelijk de Oude Schie) verandert wel: dat wordt namelijk radicaal beter en meer historisch door de natuurlijke oevers.

Als de inkijk door beroeps- en recreatievaart blijkbaar geen probleem is voor de tegenstanders van de bochtafsnijding, dan zullen fietsers die verderop voorbij rijden dat ook niet zijn. Zij zullen hoogstens stilhouden om van het dorpssilhouet te genieten. Maar door de grotere afstand tot de bebouwing zal de privacy eerder toe- dan afnemen.

Straks kun je qua recreatie rechtstreeks Midden-Delfland en andersom het mooiste deel van Overschie in. Het landschap en de dorpskern worden door de brug verbonden. Een ommetje is nu zó gemaakt. Er is geen enkele reden waarom de brug niet mooi zou worden. Sterker nog, dat kunnen de bewoners van Overschie zelf mede bepalen.

Een fietsveer zorgt er juist voor dat de spontane aansluiting met Midden-Delfland er niet komt, want mensen moeten tot hun ergernis wachten tot er al dan niet een veer komt. Bovendien kunnen bepaalde groepen, zoals ouderen en ouders die met hun kind(eren) fietsen, het veer als onveilig ervaren. Tot slot is zo’n veervoorziening gevoelig voor verloedering.

Bezwaar 6

‘Op deelgemeenteniveau ontbreekt het aan nut en noodzaak voor het nieuwe fietspad dat aangesloten is op het recreatienetwerk. Integendeel: Overschie gaat er op achteruit. Recreatiefietsers worden dan weggelokt uit de oude kern en hetzelfde geldt voor de recreatievaarders.’

Recreatievaarders mogen en kunnen nu niet aanleggen op deze plek. Wat dat betreft heeft de dorpskern nu dus ook niets aan deze recreanten.

Het ’nieuwe fietspad’  zal grotendeels lopen over een onderhoudsweg voor het gemaal die toch al door de provincie wordt aangelegd om onderhoud en beheer van het eiland te waarborgen. Het nieuwe fietspad betreft daarbij niet meer dan een aantakking van ca. 100 meter lang. Maar het is wel een heel belangrijke vertakking, want juist dit zorgt er in combinatie met de fiets-loopbrug voor dat straks veel meer Overschieënaren van ruimte en groen kunnen genieten – en andersom veel meer fietsrecreanten van Overschie.

Die fietsrecreanten zien straks het Overschie in de verte lonken en fietsen vervolgens zó het oude dorp in. De perfecte pleisterplek om even uit te puffen en wellicht ook een kopje koffie te drinken. Een kans voor de middenstand.

Grootste kansen

Kans 1

De transportreuzen te water varen niet meer vlak achter je achtertuin langs: geen beschadigingen meer, geen walmende dieselwolken door het nemen van de bocht daar, geen aantasting meer van beschoeiing en fundering door de schroeven.

Wie is er niet blij als grootschalig gemotoriseerd vrachtvervoer niet meer vlak langs je achtertuin gaat? Bij vrachtauto’s is dat geen vraag, maar bij grote schepen volgens sommigen blijkbaar wel en wordt dit ‘historisch’ genoemd. Wij zien de huidige vrachtkolossen niet als historisch en vinden dat er wat dat betreft geen verschil is met vrachtwagens, die in de goede oude tijd immers ook pittoreske karren achter een paard waren. En wij vinden het dus goed dat de beroepsvaart straks verder buiten Overschie om geleid wordt. Ook doorgaand vrachtverkeer rijdt niet meer door de dorpskern zoals vroeger.

Deze vrachtschepen zijn bovendien flinke luchtvervuilers. Hoewel minder milieuvervuilend dan het aantal vrachtwagens dat nodig zou zijn om de lading te vervoeren, stoot een gemiddeld binnenvaartschip stoot toch evenveel roet uit als ettelijke vrachtwagens. Bij het nemen van de bocht in Overschie neemt die uitstoot nog fors toe. Iedereen die op deze plek naar de manoeuvrerende schepen kijkt, kan de dieselwolken waarnemen. Wat ons betreft is ieder vrachtschip op deze plaats een schip te veel.

Kans 2

De Oude Schie krijgt haar historische beeld weer terug.

Johann Barthold Jongkind - Clair de lune

Dit schilderij uit het Louvre van Johan Jongkind laat de Oude Schie in 1871 zien. De romantiek spat er af! De bochtafsnijding maakt het mogelijk om dit historische beeld weer terug te brengen. Zoals op het schilderij, zo wordt de oude vaarweg weer. Met natuurlijke oevers, kindvriendelijke kleine bootjes en sloepen, dommelend in het water.

Wat is eigenlijk de kern van het ‘historische’ van de Oude Schie? Is dat het feit dat er grote boten doorheen varen, walmend en de beschoeiing belastend en funderingen aantastend? Waarbij we vaststellen dat juist dit ‘historisch’ is omdat het van oudsher de doorgaande route tussen Delft en Rotterdam is? Willen we dan ook voortaan weer al het doorgaand (vracht)autoverkeer dwars door stads- en dorpskernen heen hebben, omdat die doorgaande route er ook al was in de middeleeuwen?

Of is de kern van de Oude Schie het pittoreske beeld van een water zèlf, met natuurlijke oevers, met aan de ene kant de oude dorpskern en aan de andere kant het groen van de polder? 

Volgens ons het laatste, en we hebben nu de kans om een historisch beeld te herstellen: het beeld van dit schilderij van Jongkind. We kunnen het niet allebei hebben, historische doorvaartroute en historisch beeld gaan al lang niet meer samen. Daarom zijn wij, juist vanuit het beeld van de Oude Schie, voor de bochtafsnijding.  

En ziet u trouwens op het schilderij die pittoreske brug in de verte? Niets let ons om bij de nieuwe fiets-loopbrug weer zo’n beeld neer te zetten.

Kans 3

Het stenige Overschie-dorp krijgt een toegankelijk groengebied om te wandelen en te fietsen, met aansluiting recht op de dorpskern. Het mooie uitzicht vanaf huis en dorpskern blijft. Nieuw is het uitzicht vanaf de ‘overkant’ op de dorpskern. Een uitzicht dat tot nu toe alleen voorbehouden was aan de beroeps- en recreatievaart… en de koeien. 

In de huidige situatie kijk je vanuit het historische dorp smachtend naar het groen aan de overkant van de Oude Schie. Je hebt als Overschieënaar momenteel slechts uitzicht op dat groen, want het is alleen met een lange omweg te betreden. En zelfs dat uitzicht wordt met de regelmaat van de klok verstoord door een stuk ‘industrie te water’ in de vorm van een reusachtig binnenvaartschip.

Een ommetje door de oude kern van Overschie is geweldig, maar beperkt. Hoe mooi zou het zijn als je van uit het mooie, maar stenige centrum van Overschie, wel dat groen in zou kunnen lopen? Of fietsen, zo de rest van Midden-Delfland in?

Naast de kerk ligt een klein straatje dat momenteel nog doodloopt op het water. Straks is dat straatje aangesloten via een lage fiets-loopbrug op al dat fraais aan de overkant. Aan de overkant aangekomen, kijk je nog even achterom en geniet je van het uitzicht op prachtig oud-Overschie.

Kans 4

Een vrij liggende (en dus veilige) en comfortabele fietsroute langs Overschie, zo Midden-Delfland in. En vanuit Midden-Delfland zo oud-Overschie in. Dit betekent meer recreanten, zowel vanuit Overschie, door Overschie heen als langs Overschie. En een veel veiliger verkeerssituatie dan de huidige.

Momenteel heb je als fietser richting Midden-Delfland twee keuzes: of je slaat linksaf het industrieterrein op om je weg naar Midden-Delfland te vervolgen, of je rijdt de smalle en drukke route over de Delftweg, om vervolgens via een niet echt fraaie bedrijvenstrook uit te komen op het vrij liggende fietspad in de landgoederenzone langs de Delftweg. Alleen het oude dorp is aantrekkelijk in deze route.  Hetzelfde geldt als je vanuit Midden-Delfland naar of door Overschie wilt.

Straks heb je als fietser naast deze routes nog een extra keuze en wel een heel aantrekkelijke. De nieuwe fietsroute combineert namelijk het beste van twee werelden: via het mooiste en meest rustige deel van dorpsstraat, rond of langs de kerk en dan gelijk het groen in. En andersom naar Overschie toe fietsend (of wandelend), trekt het silhouet van de Grote Kerk je als een magneet in de richting van het hart van de oude dorpskern.

Volgens ons betekent juist deze nieuwe keuze in de fietsroutes een flinke aanwas van het fietstoerisme. Waarbij het oude dorp als een prachtige oude dame uitnodigt voor een kopje thee, een rustpauze, of een bezoek aan het museum. Een kans voor de middenstand!

Kans 5

Een nieuwe brug en route voor weinig: t.o. E 75.000 van de deelgemeente staat 750.000 (dus 10 x zo veel) voor een prachtige fietsroute met een brug waarvan Overschie – en dus mede de bewoners – bepaalt hoe die eruit komt te zien, passend bij het historische karakter van de dorpskern.

Zo’n nieuwe fietsroute met een brug die de aansluiting op Overschie garandeert, en juist dat is de meerwaarde voor het oude dorp, die kost natuurlijk nogal wat. Door slim aan te sluiten op de wens van de gemeente en provincie van een betere route naar Midden-Delfland en de aanwezigheid van een onderhoudsweg aan de overkant van de Oude Schie, hoeven wij maar één tiende van de kosten als deelgemeente zelf te voldoen.

Om dit bedrag van € 75.000 in perspectief te plaatsen: naast het belang dat wij hebben bij een mooie route in, uit en door Overschie Dorp, hebben wij een belang bij veilig fietsen – voor ons en voor de passenten door Overschie. Ten behoeve van dat tweede belang hadden wij ook kunnen kiezen voor het aanpassen van de oude route met - waar dat überhaupt past – onder meer fietsstroken. Die oplossing zou lelijker en veel minder effectief zijn en zou de deelgemeente € 450.000 kosten…

De nieuwe fietsroute maakt het mogelijk om de drukke en minst aantrekkelijke delen van de oude route door Overschie te omzeilen – en te genieten van het mooie oude dorp - voor verhoudingsgewijs een schijntje.

Kans 6

Een nieuw inrichtingsplan voor het groen en de bomen, geen snelgroeiende en dus snel weer gekapte populieren, maar duurzamer boomsoorten. In overleg met de bewoners te bepalen.

Voor de bochtafsnijding moet een aantal grote bomen wijken, die nu nog een groene afsluiting vormen voor de industrie daarachter. Dat vinden ook wij op het eerste gezicht erg zonde. Wij zeggen bewust ‘ op het eerste gezicht’ , want het betreft hier populieren die deels al aan het eind van hun levensduur zijn. Populieren zijn nu eenmaal bomen die niet langer dan 40 jaar verantwoord meegaan. Daarna kunnen ze zo in een storm omvallen of grote takken kwijtraken. Een grote boom moeten kappen is altijd pijnlijk, maar in het geval van een grote populier is het helaas aan de orde van de dag.

Daarom zien wij in de noodzakelijke kap een kans: de kans om veel duurzamer groen aan te leggen. Daar biedt het budget namelijk ruimte voor, een ruimte die er anders niet zou zijn. Uiteraard gaan wij dit nieuwe, duurzame groen vormgeven samen met de bewoners van Overschie.